10. Science-fiction

 

In wat volgt schets ik een ontwerp tot voorstel van een prototype voor een nieuw model van onderwijsorganisatie. Deze opeenstapeling van ‘voorlopigheden’ moet ons behoeden voor het misverstand dat dit een concrete en onmiddellijk bruikbare blauwdruk zou zijn voor het onderwijs en de school in het algemeen. Neen, het is een utopie, dat zeg ik er al meteen bij. Maar, zoals ik ook al eerder zei: misschien kunnen er interessante toepassingen uit worden afgeleid.

Wie de ‘leerling’ is, laat ik in het midden. Wie de ‘leraar’ is ook. Hoe de vormgeving van de infrastructuur er moet uitzien, wordt hier niet beschreven, noch wordt onderzocht in hoeverre een en ander technisch realiseerbaar is. Het is science-fiction, zo u wilt. Maar we weten allemaal hoezeer de science-fiction van 50 jaar geleden intussen realiteit geworden is!

Toen de architecten Renzo Piano en Richard Rogers het Centre Pompidou in Parijs ontwierpen, moeten zij op de hoogte zijn geweest van de plannen en ideeën van Cedric Price en Constant. “Beaubourg”, zoals het gebouw in de volksmond is gaan heten, lijkt te veel op de tekeningen en maquettes van het “Fun Palace” en “New Babyon” om toeval te zijn. En daar houdt het niet op: de manier van circuleren, de moduleerbaarheid, de polyvalentie van het kunstencentrum appelleert bijzonder sterk aan het idee dat Price en Constant hadden van het gebruik van hun visionaire constructies. Maar ook Beaubourg kwam te vroeg (jaren ’70) om al ten volle gebruik te kunnen maken van de schier oneindige mogelijkheden van de digitale en virtuele wereld zoals we die vandaag kennen.

Daarmee wil ik dus niet zeggen dat mijn prototype er moet uitzien als Beaubourg. Met dit voorbeeld wil ik enkel aantonen dat wat in eerste instantie vergezocht lijkt uiteindelijk toch tot op zekere hoogte kan gerealiseerd worden. En wie weet zijn er in de wereld al experimenten te vinden met zelforganiserende gebouwen, zoals er al geëxperimenteerd wordt met zelfrijdende auto’s.