PLEIDOOI VOOR EEN UITDIJEND FEEST

 

Inleiding

Als er iets is wat corona duidelijk heeft gemaakt, is dat het klassikaal onderwijs met directe instructie als didactische methode het failliet nabij is. Dit onderwijssysteem waaraan het overgrote deel van onze scholen zich nog steeds conformeert, faalt grandioos in situaties als deze, waarbij een gezondheidscrisis grote bressen slaat in organisatie en continuïteit. Het antwoord dat momenteel geboden wordt, heeft veel weg van een gemakkelijkheidsoplossing: inderdaad, alweer studie!

Gelukkig is er een enkeling die van de nood een deugd weet te maken. De inventiviteit die deze individuen aan de dag leggen komt in de buurt van een visie die ook structureel en dus op lange termijn zou kunnen werken. Het gaat dan om die leraren die begrepen hebben dat differentiëren en flexibiliseren de middelen zijn die nù dienen aangewend te worden en die in feite al jarenlang hadden moeten geïmplementeerd zijn.

Wat we eruit moeten leren is dat ons huidige onderwijssysteem hopeloos voorbijgestreefd is. Ook al omdat het traject van basis- over secundair tot hoger onderwijs absoluut niet homogeen is. Het is vergeven van brutale overgangen. Cesuren waarbij de principes van de nieuwe fase die van de voorgaande fase niet alleen lijken te verwerpen maar zelfs te ontkennen.

We bevinden ons in een globale situatie waar een grondige revisie van de bestaande onderwijsparadigma’s zich opdringt. Er is tegelijk een crisis en een opportuniteit. Van dergelijke kantelpunten geen gebruik maken zou haast onvergeeflijk zijn. Toch lijkt er weinig te bewegen. En àls er al iets beweegt dan gebeurt dat m.i. in de verkeerde richting.

Ik heb in een vorige blog (tegendeacademie.blogspot.com) eerder al gezinspeeld op welke richting het volgens mij uit moet. In deze nieuwe blog ga ik ronduit voor een ideaalbeeld!

In plaats van een schoolorganisatie die gebaseerd is op volgens leeftijd gerangschikte klassen, zou er een organisatiemodel moeten toegepast worden dat zich toespitst op de leervraag van de leerlingen. In dat model bepaalt elke leerling zijn traject binnen een bepaald curriculum volgens zijn eigen verlangens en behoeften. Enige voorwaarde is dat op het einde van de rit het volledige curriculum doorlopen is. De school wordt op dat moment een soort marktplaats, een “mercado” waar de leerling zijn winkelmandje vollaadt, daartoe eventueel aangespoord door de diverse leraren die elk voor zich hun “waren” trachten aan te prijzen. Leerlingen met gelijklopende “menu’s” kunnen in kartels worden samengebracht.

Zelfstudie – aangevuld met online tutorials – wordt afgewisseld met gedifferentieerde begeleiding en groepstaken.

(Dit is geen nattevingerwerk van mij maar wel een amalgaam van onderwijskundige en -filosofische inzichten waarvan sommige nota bene al 100 jaar oud zijn!)

Deze organisatie zou zich ook moeten vertalen naar schoolgebouwen en -inrichting toe. Laten we niet vergeten dat de meerderheid van onze schoolinfrastructuur sterk verouderd is en dus gebaseerd op een systeem dat evenzeer voorbijgestreefd is. Gelukkig blijkt ook in deze kwestie hier en daar een kentering waar te nemen. Het komt er nu op aan de onderwijskundige en architecturale visies op mekaar af te stemmen. Dit alles met het oog op een onderwijs dat bestand is tegen de uitdagingen/calamiteiten die de toekomst ongetwijfeld nog in petto heeft. Maar meer nog met het oog op een onderwijs dat zowel in vorm als inhoud alles weg heeft van een uitdijend feest!