4. New Babylon

 

Met de notie “spel” en “feest” in de context van architectuur kunnen we niet anders dan ook verwijzen naar het New Babylon van de Nederlandse kunstenaar Constant Nieuwenhuys (Constant).

In een “informatief” (nr.4 edizione internazionale), verschenen naar aanleiding van een tentoonstelling in het Nederlands paviljoen tijdens de Biënnale van Venetië in 1966 schrijft Constant: “The world of plenty is the New Babylon, the world in which man no longer toils but plays; poetry as a way of life for the masses”.

Constant baseerde zich hiervoor op een spraakmakend boek van de historicus Johan Huizinga over de zogenaamde “Homo Ludens”. Voor Huizinga verdiende, na de “Homo Sapiens” en de “Homo Faber” een derde categorie zijn plaats in de geschiedenis, namelijk de “Homo Ludens”: “l’Homme qui joue me semble exprimer une function aussi essentielle que celle de fabriquer et donc. Mériter une place auprès du terme Homo Faber” ( in “Homo Ludens, essai sur la fonction sociale du jeu”, Paris, Gallimard, 1938).

Voor Constant was deze Homo Ludens het prototype van de moderne mens zoals die zich zou bewegen in zijn New Babylon, een plaats, zo schrijft hij, “die beantwoordt aan zijn behoeften tot spel, avontuur en mobiliteit alsook aan alle voorwaarden die hem moeten toestaan zijn leven in te richten zoals hij dat zelf wilt”.

Hoe hij zich dat Nieuw Babylon voorstelt, laat Constant zien in een bijzonder intrigerende reeks maquettes. Wie ze bekijkt en vergelijkt met de tekeningen en collages van Cedric Price kan niet anders dan treffende overeenkomsten zien (en net zoals Price had ook Constant een groot vertrouwen in de mogelijkheden van nieuwe technologie).

Dat hoeft niet te verwonderen. Price kende het werk van Constant (zoals hij ook het werk van de architectuurcollectieven Archigram en Superstudio kende) en was zelfs naar diens Londense lezingen (1963) gaan luisteren. Het moet hem duidelijk zijn geworden dat de tijd rijp was voor een radicale hertekening van de ‘condition humaine’.

We weten allemaal waarop het, 60 jaar later, is uitgedraaid…